المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

367

التنبيه والإشراف ( فارسي )

مسعودى گويد : از بنى اميه و بنى عباس تا بوقت حاضر كه سال سيصد و چهل و پنجم و خلافت مطيع است هيچكس جعفر نام بجز جعفر متوكل و جعفر مقتدر بخلافت نرسيده است . قتل هر دو در شوال بود متوكل چنان كه سابقاً در همين كتاب گفتيم شب چهارشنبه سوم شوال دويست و چهل و هفتم كشته شد و فتنه‌اى از آن برنخاست و شمشيرى كشيده نشد . مقتدر نيز ميان خاصان و دست‌پروردگان و ديگر همراهان خود بروز چهارشنبه سه روز مانده از شوال بطوريكه گفتيم كشته شد و قتل وى بدست غلامان پدرش معتضد بود . دوران وى اختصاصاتى داشت كه نظير آن در اسلام نبود . يكى آنكه هيچ - كس از خليفگان و ملوك اسلام چون او خردسال نبود كه وقتى بخلافت رسيد سيزده سال و دو ماه و سه روز داشت . ديگر آنكه بيست و پنج سال پانزده روز كم خلافت كرد و دوران هيچيك از خليفگان و ملوك پيش از او چنين دراز نبود . ديگر آنكه دوازده كس را وزارت داد كه بعضى دو بار و سه بار وزارت يافتند و پيش از او هيچكس اين همه وزير نگرفته بود . ديگر اينكه زنان بتدبير ملك پرداخته بودند تا آنجا كه ثمل قهرمانه كنيز مادرش براى رسيدگى به مظالم خاصه و عامه مىنشست و وزير و كاتب و قاضيان و اهل علم بنزد وى حضور مىيافتند . ديگر آنكه حج متروك ماند و بسال سيصد و هفدهم كه ابو طاهر سليمان بن حسن بن بهرام جنابى قرمطى فرمانرواى بحرين وارد مكه شد حج نشد . ورود او به مكه بروز دوشنبه هفتم ذى حجه بود و از آغاز اسلام جز اين سال حج متروك نمانده بود . و جز اين بروزگار وى اختصاصات ديگر نيز بود . مقتدر ، عباس بن حسن را كه در ايام مكتفى نيز وزارت داشته بود وزارت داد . وقتى عباس كشته شد على بن محمد بن موسى بن فرات را بوزارت گرفت . پس از او محمد بن -